Evenement “Koffiebonen uit Oost-Congo”

Dinsdagochtend 13 november. Het kruim van de Belgische koffiesector verzamelt zich in de Gentse Vooruit voor de lancering van het nieuwste Oxfam Fair Trade-product: Congokoffie in boontjes. Na indrukwekkende getuigenissen door twee koffieproducenten volgt een rondetafelgesprek met mensen uit de sector. Afsluiten doen we met een professioneel begeleide proeverij. Een kort verslag.

Unieke koffie, géén gemakkelijke weg

De Congokoffie is een ‘single origin’ uit de hooglanden rond het Kivumeer. De vruchtbare vulkaanbodem in de Oost-Congolese bergachtige streek creëert een topkoffie.

Maar dit kwaliteitsproduct produceren en exporteren is geen evident verhaal, door de onrust in het land, de gebrekkige infrastructuur, de lage koffieprijzen en de klimaatsverandering die de bodem erodeert en uitput. Oxfam bewijst met deze koffie dat het wel kán. We bieden een reëel alternatief aan producenten en consumenten.

Genoeg van de smokkel

Voor deze koffie werkt Oxfam sinds 2010 samen met SOPACDI, een coöperatie van kleinschalige koffieboeren, die sinds haar ontstaan mikt op de fairtrademarkt. Joachim Munganga, voorzitter van de coöperatie, en Eveline Sifa, hoofd van de vrouwenbeweging binnen de coöperatie, reisden afgelopen week af naar België. Vol passie vertelden ze over hun product en de resultaten die ze dankzij eerlijke handel kunnen neerzetten.

“Zo’n twaalf jaar geleden was onze situatie helemaal anders,” begint Joachim Munganga. “Door de moeilijke situatie in Kivu konden wij onze koffie alleen verkopen als we hem eerst naar Rwanda smokkelden. Boeren kregen slechte prijzen en moesten ’s nachts in gammele bootjes het Kivumeer oversteken … Elke week kwamen er op deze manier mensen om het leven. En dus stopte de ene na de andere familie met koffie telen. Maar er was ook niets anders dat die inkomsten kon vervangen. Daarom gingen we vanuit de coöperatie op zoek naar mogelijkheden om de koffie rechtstreeks te exporteren.”

Joachim Munganga
Joachim Munganga

Indrukwekkende groei

Zo kwam Sopacdi in contact met Europese fairtradeorganisaties. Oxfam Fair Trade en Oxfam-Wereldwinkels uit België en het Engelse Twin. “Twin en Oxfam Fair Trade hebben risico’s genomen toen ze voor het eerst onze koffie aankochten. Oxfam heeft er daarnaast voor gezorgd dat we steun kregen van de Belgische overheid. Dit alles zorgde ervoor dat wij enorm snel méér konden betekenen voor de mensen in Kivu. Van een coöperatie met enkele honderden leden groeiden we in tien jaar uit tot een samenwerking tussen 11.000 koffietelers. Elke koffieboer in de streek wil meegenieten. In 2008 voerden we één container koffie uit naar Europa, dit jaar zijn dat er twintig,” getuigt Joachim.

Eveline Sifa
Eveline Sifa

Zijn collega Eveline Sifa schetst dan weer een heel concreet resultaat op het sociale vlak: “Vrouwen doen het grootste deel van het werk: de planten verzorgen, de bessen oogsten, de koffie naar het verzamelpunt brengen … Toch hadden wij tot enkele jaren geleden niks te zeggen. De coöperatie Sopacdi heeft daar verandering in gebracht. Met vormingen heeft ze onze echtgenoten ervan overtuigd dat iedereen er baat bij heeft als vrouwen inspraak hebben. Zeker voor de vele weduwen van onze coöperatie is dat van onschatbare waarde.”

Sector moet duurzamer

Deze getuigenissen uit eerste hand maken duidelijk indruk op het publiek in de Vooruit. En dat grijpen we graag aan om een open gesprek te voeren over de duurzaamheid van de koffiesector in het algemeen.

Oxfam-Werelwinkels-medewerker Stefaan Calmeyn begeleidt Sopacdi en twee andere Congolese coöperaties die koffie leveren aan Oxfam. Met Wim Claes, voorzitter van het Koninklijk Verbond van Koffiebranders, en Anja Desmedt, inkoopster bij retailketen Bio-Planet, bespreekt hij welke rol de Belgische koffiesector kan spelen om de koffieteelt duurzamer te maken. Want zowel op het ecologische als op het menselijke vlak is er nog heel veel werk aan de winkel.

Anja Desmedt: “Als we bij Bio-Planet moeten kiezen tussen twee kwaliteitsvolle, lekkere bioproducten, dan kiezen we steevast voor het product met het sterkste menselijke verhaal. Binnen de Colruyt Group is Bio-Planet op dat vlak een voortrekker. Wij proberen onze klanten bewust te maken van wat er achter producten zit. Mensen nemen die informatie mee als ze elders hun boodschappen doen, want niemand winkelt alleen bij ons. Maar als consumenten ondanks deze inspanningen blijven kiezen voor unfaire producten, dweilen we met de kraan open. Daarom moet dit ook structureel aangepakt worden.”

Anja Desmedt
Anja Desmedt

Daar kan de overheid een rol in spelen. Pas als zij de duurzaamheidslat voor alle bedrijven hoog legt, zullen ook de slechtste leerlingen van de klas inspanningen leveren. En misschien kan de sector ondertussen al vrijwillige initiatieven in gang zetten?

Wim Claes
Wim Claes

“Op de internationale koffiemarkt spelen mechanismes waar we vanuit het kleine België geen vat op hebben,” zegt Wim Claes, voorzitter van het Koninklijk Verbond van Koffiebranders en voormalig zaakvoerder van JAVA Coffee. “Daarom is internationaal initiatief nodig: afspraken tussen bedrijven die ervoor zorgen dat de mensen in de landen van herkomst ook hun brood kunnen verdienen. En dit moet allemaal vastgelegd worden in sluitende contracten mét controles. Ik zie daar een belangrijke rol weggelegd voor de ICO, de International Coffee Organization. Op Belgische schaal engageer ik me alvast: ik wil mijn collega-koffiebranders warm maken om samen te investeren in de koffieboeren.”

‘Belgische’ koffie

Joachim Munganga van Sopacdi besluit met een emotionele oproep aan de aanwezige koffiebranders, eigenaars van koffiebars en -speciaalzaken en vertegenwoordigers van de sector: “In de koloniale tijd hebben de Belgen de koffieteelt in Congo opgestart. Na heel moeilijke tijden produceren wij op diezelfde velden opnieuw koffie van topkwaliteit. Deze is biologisch en fairtradegecertificeerd en voldoet aan alle mogelijke vereisten van de internationale markt. Zou het niet prachtig zijn als dit opnieuw dé koffie wordt die de Belgen drinken?

Waarop de verzamelde koffiekenners meteen aan het proeven slaan. Vakkundig gezet door de meesterbarista van koffiebranderij Rombouts, die de Congokoffie voor Oxfam Fair Trade brandt.

Zin om ook te proeven? Of om vandaag nog deze koffie te schenken in jouw zaak? Bekijk de oneindige mogelijkheden van onze koffieservice.


Gerelateerde berichten

Belgisch kwaliteitsbier: da’s JUSTE!

Een schuimend biertje. Belgischer kan het niet. En voortaan kan je er ook nog écht zorgeloos van genieten. Oxfam lanceert drie fairtradegecertificeerde Belgische speciaalbieren, met het grootste respect voor de mensen die er hun hart en ziel in gelegd hebben. We noemen ons bier: JUSTE.

KCU maakt het verschil in Tanzania

Tijdens een werkbezoek van Josaphat Sylvand, de exportmanager van KCU, namen we even de tijd om onze jarenlange samenwerking te bespreken. Voor Josaphat staat het als een paal boven water dat Oxfam nog steeds een grote meerwaarde heeft voor KCU.

Sol y Café: gebrand op vooruitgang voor alle boeren

De coöperatie Sol y Café verenigt een duizendtal leden, verspreid over een groot gebied aan de oostkant van de Andes in Noord-Peru. We verwerken hun koffiebonen in de uitstekende BIO Ayamarakoffie.

VIDSECA brengt paíswijn tot leven

Achtentwintig enthousiaste wijnboeren verenigden zich in augustus 2015 om samen werk te maken van de ontwikkeling van hun achtergestelde regio. Ze verrasten ons met een uitstekende paíswijn die we vanaf februari op de markt brengen.