Over fair trade en labels

Op de producten die we als consument kopen kleven veel labels. Sommigen garanderen dat onze groenten afkomstig zijn van biologische landbouw. Anderen dat, bijvoorbeeld, de Parmigiano Reggiano écht afkomstig is uit Italië. Er is ook het keurmerk voor fair trade. Het fairtradelabel biedt onder meer garanties voor consumenten én producenten. Wat vertelt het nog meer over een product?

Wat is Fair Trade?

Ja, wat is het nu precies? We kunnen alvast verklappen dat het meer is dan een eerlijke prijs of een label met de gekende blauw-groene bol.

In de kern is Fair Trade een wereldwijde beweging die strijdt voor een wereld waarin rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid en duurzame ontwikkeling de essentie vormen van de handelsstructuren en -praktijken. Zij doen dit op basis van de 10 Fair Trade beginselen.

In het Internationaal Fair Trade Charter (2018) lees je meer over hoe fairtrade-organisaties het verschil maken.

Voor Oxfam betekent fair trade zowel vandaag faire handel drijven én de regels van morgen veranderen. Want zolang producenten de gevolgen dragen van ongelijke machtsverhoudingen, oneerlijke handelsvoorwaarden en de klimaatcrisis, volstaat een eerlijker product alleen niet. We willen het handelssysteem bij de wortel aanpakken.

Wat vertelt een fairtradelabel?

Een onafhankelijk fairtradelabel geeft je als consument concrete garanties. Het toont aan dat een product of keten volgens vastgelegde criteria werd gecontroleerd door een onafhankelijke partij.

Dat is belangrijk. Een duurzaamheidsclaim mag niet zomaar een mooi verhaal of een zelfbedacht logo zijn. Europese regels stellen daarom strengere eisen aan duurzaamheidslabels en -claims.

Oxfam Fair Trade werkt enkel met systemen die aan onze eisen voldoen. Op dit moment zijn dat Fairtrade (Fairtrade International), Fair for Life (ECOCERT), Símbolo de Pequeños Productores of SPP (SPP Global) en het garantiesysteem van de World Fair Trade Organization (WFTO GS).

Fairtradelabels bestaan in alle maten en soorten. Een uitgebreide analyse van elk label vind je in ons Handbook on Fair Trade Standards (Engels).

Eén ding hebben ze wel gemeen: ze bieden garanties voor consumenten én voor de producenten.

Welke labels vind je op onze producten?

Niet elk Oxfam Fair Trade-product draagt dezelfde labels. Dat komt omdat labels verschillende zaken controleren en omdat niet voor ieder product of iedere producent dezelfde certificering mogelijk is.

Fairtrade
Op veel van onze producten vind je het Fairtrade-label van Fairtrade International. De naleving van de Fairtrade-standaarden wordt gecontroleerd door FLOCERT.

Fair for Life
Voor bepaalde producten werken we met Fair for Life, een certificeringsprogramma voor eerlijke en verantwoorde handelsketens dat door ECOCERT wordt beheerd.

Biologisch
Op heel wat producten vind je ook het Europese biolabel. Dat zegt iets anders dan een fairtradelabel: het bevestigt dat het product voldoet aan de Europese regels voor biologische productie. Een product kan dus zowel bio als fair trade zijn.

Je kunt op producten bovenstaande labels terugvinden die extern gecontroleerd en gecertificeerd zijn. Dat zijn geen drie verschillende “Oxfam-labels”: het zijn externe organisaties die controles of certificering uitvoeren of hebben uitgevoerd binnen specifieke systemen.

En als een product geen fairtradelabel kan dragen?

Een label is een sterk instrument, maar het mag geen toegangsticket tot eerlijke handel worden.

Voor sommige grondstoffen of producten bestaat geen passend fairtradelabel. Voor kleine producentenorganisaties kunnen de kosten en administratie van certificering bovendien zwaar wegen. En in conflictgebieden kan onafhankelijke certificering praktisch onmogelijk of onverantwoord zijn. Denk bijvoorbeeld aan Palestina of Oost-Congo, waar veiligheidssituaties onafhankelijke controles ter plaatse kunnen bemoeilijken. Net daar willen we producenten niet uitsluiten van eerlijke handel omdat een certificaat niet haalbaar is. Daarom heeft Oxfam Fair Trade een bijkomend systeem om handelspartners te beoordelen.

Onze partnercommissie: extra controle waar een label niet volstaat

Oxfam Fair Trade beschikt over een eigen partnercommissie: een onafhankelijk adviesorgaan dat internationale handelspartners beoordeelt op sociale, ecologische en economische criteria.

De commissie kijkt naar de organisatie en haar werking, de arbeids- en productieomstandigheden, de handelsrelatie en de manier waarop sociale, economische en ecologische uitdagingen worden aangepakt.

Die extra toetsing is belangrijk omdat niet elk eerlijk verhandeld product een officieel fairtradelabel kan dragen. Voor sommige producten bestaat geen geschikt label, voor kleine producenten kan certificering moeilijk haalbaar zijn en in bepaalde regio’s zijn onafhankelijke controles ter plaatse soms onmogelijk.

Dankzij de partnercommissie kunnen we ook in zulke situaties samenwerken met producenten die onze fairtradeprincipes delen en aan onze voorwaarden voldoen. De partnercommissie vervangt daarbij geen onafhankelijk fairtradelabel en we stellen haar ook niet zo voor. Ze is een extra onderdeel van ons eigen partnerbeleid.

Meer dan certificering

Labels helpen om afspraken controleerbaar te maken. Maar voor Oxfam Fair Trade zijn ze een middel, geen eindpunt. Daarom gaan we verder dan certificering: